Artrose en artritis zijn een infectueuze en pijnlijke degeneratie van de gewrichten. Osteoporose betekent het proces van de dalende stevigheid van de beenderen. Naarmate men veroudert, treden bij bijna iedereen problemen met de gewrichten op. Aangezien de levensverwachting intussen tot meer dan 80 jaar gestegen is, zijn artrose, artritis en osteoporose frequente ziektes geworden.

Het risico en het verloop van artrose en ook osteoporose hangt vooral van de voeding en beweging af.

Artrose en artritis

Voor de vorming van kraakbeen is zwavel zeer belangrijk. Er bestaan aanwijzingen dat onze dagelijkse voeding niet voldoende zwavelhoudende aminozuren bevat.

1 Vooral op oudere leeftijd stijgt de zwavelbehoefte. Dat is echter nu net de periode dat de meesten minder zwavelhoudende aminozuren opnemen.2

Goede zwavelbronnen zijn de twee zwavelhoudende aminozuren methionine en cysteïne, maar ook organische zwavel (MSM) is goed geschikt als voedingssupplement.

Methionine: essentiele zwavelbron

Methionine en artroseMethionine is een essentieel aminozuur, d.w.z. deze stof kan niet door het lichaam zelf aangemaakt worden, maar moet via de voeding opgenomen worden. Deze stof is als zwavelbron bijzonder belangrijk voor mensen met aangetaste gewrichten. Kraakbeen bevat immers driemaal zoveel zwavel als andere lichaamsdelen.3

Uitwendig wordt zwavel al sinds duizenden jaren in de vorm van zwavelbaden gebruikt. Daarbij wordt zwavel via de huid opgenomen zodat deze z’n ontstekingsremmende eigenschappen hun werk kan laten doen.4

Cysteïne en methionine

Er bestaan twee zwavelhoudende aminozuren: methionine en cysteïne. Cysteïne werkt anti-oxidatief en beschermt cellen tegen oxidatieve stress. Daarnaast krikt cysteïne het immuunsysteem op 5 en kan het structuren van de proteïne ondersteunen. Daarom is cysteïne belangrijk voor de vorming van collageen, maar ook voor de vorming van de spieren.6 Cysteïne houdt verband met een lagere botdichtheid (osteoporose).7

Als belangrijke zwavelbron heeft cysteïne ook de eigenschap om zware metalen in het lichaam aan zich te binden en ze zo onschadelijk te maken. Cysteïne en methionine kunnen door het lichaam in elkaar worden omgezet. Daarom is het belangrijk om te letten op de totale opname van cysteïne en methionine.

MSM (Methylsulfonylmethaan)

Aminozuren voor de gewrichten MSM is ook een goed onderzochte stof die zwavel toevoegt en die in verschillende studies goede ontstekingsremmende eigenschappen vertoonde. In een onderzoek van Amerikaanse wetenschappers kon MSM de beweeglijkheid en het pijngevoel verbeteren en tegelijkertijd de slijtage van het kraakbeen tegengaan.8 De uitwerking was aanzienlijk beter dan bij de controlegroep (met placebo’s). Met de combinatie van MSM en glucosamine kan men betere resultaten bereiken dan met MSM alleen.

Ook bij de inname van hogere doseringen MSM werden er geen bijwerkingen vastgesteld.9 Bij dierproeven kon men zelfs de veiligheid tijdens een zwangerschap aantonen.10

Glucosamine en chondroïtine

Bi artrose en artritis worden vaak glucosamine en chondroïtine aangeraden. Deze beide aminosuikers vormen de kraakbeenmatrix. Dat is de structuur van het kraakbeen die vocht opslaat en zo stoten in de gewrichten opvangt. Zowel glucosamine als chondroïtine zijn enerzijds wegens hun bewezen werking als geneesmiddel toegelaten. Anderzijds gaan ze ook wegens hun veiligheid en goede verdraagbaarheid als voedingssupplement over de toonbank.

Als voedingssupplement kunnen deze beide voedingsstoffen voor de gewrichten vrij gecombineerd worden met aminozuren en sporenelementen of vitaminen, zonder dat men voor elke afzonderlijke combinatie uitgebreide studies naar het geneesmiddel hoeft uit te voeren. De waaier aan producten is daarom heel uitgebreid, de verschillen qua dosering en samenstelling eveneens.

Omega-3-vetzuren: DHA en EPA

Artrose en aminozurenMen eet het best tweemaal per week vetrijke zeevis, zo luidt de standaard aanbeveling van voedingsdeskundigen (bijv. de Duitse Vennootschap voor Voeding). De bijzondere voedingswaarde van vis komt enerzijds tot stand door de waardevolle proteïnen en aminozuren, anderzijds door de speciale omega-3-vetzuren die in vis aanwezig zijn. De twee omega-3-vetzuren DHA (docosahexaeenzuur) en EPA (eicosapentaeenzuur) zijn voor de stofwisseling van uiterst belang, zijn alleen in vis in grotere hoeveelheden te vinden en kunnen door het lichaam zelf niet worden aangemaakt. Ze hebben niet alleen een positieve invloed op de bloedvetwaarden, bloedvaten en de ontwikkeling van zenuwcellen (belangrijk op hogere leeftijd voor de ogen en belangrijk tijdens de zwangerschap), maar ze houden ook de vetzuren in het lichaam in balans.

In een onderzoek op 177 patiënten met knieartrose stelde men vast dat de combinatie van de omega-3-vetzuren DHA en EPA met glucosamine en chondroïtine tot 27% betere resultaten oplevert in vergelijk met de inname van alleen glucosamine en chondroïtine.11

Terwijl vetzuren uit dierlijk vlees (verzadigde vetzuren) ontstekingen in de hand werken gaan de omega-3-vetzuren uit vis ontstekingen tegen. Het voedingsadvies voor gezonde gewrichten luidt dus: eet zo weinig mogelijk vet vlees (worst, ham enz.) en zoveel mogelijk vetrijke vis.

Osteoporose

Kniegewricht en aminozurenArtrose en artritis worden merkbaar vanaf het tweede stadium door beginnende pijn en een verminderde mobiliteit. Osteoporose, de toenemende broosheid van de beenderen, is echter veel verraderlijker: de degeneratie van botweefsel wordt niet opgemerkt omdat osteoporose geen pijn of problemen veroorzaakt. Tot er plots een bot breekt.

Wie geluk bij een ongeluk heeft, die breekt misschien alleen z’n linkerarm. Doorgaans zijn het echter breuken van het bovenste deel van de dijbeenhals of wervelbreuken die iemand maandenlang aan het bed kunnen kluisteren.

Preventie van osteoporose

Wie eenmaal broze botten heeft kan deze niet van de ene dag op de andere weer versterken. Men moet gedurende jaren door gerichte belastende oefeningen en diëtistische maatregelen (voedingssupplementen met vitamine D, vitamine K, calcium en magnesium), en eventueel ook medicatie, proberen om de beenderen weer te versterken.

Daarom zijn voorzorgsmaatregelen heel belangrijk. Al vanaf de veertig jaar moet men voorzorgen treffen tegen osteoporose, want broze beenderen ontstaan gedurende vele jaren en decennia. Vrouwen worden vaker getroffen door osteoporose dan mannen en vooral na de menopauze degenereren hun botten meer.

Vitamine D

Sport bij artroseVitamine D speelt een centrale rol bij de calciumstofwisseling en is heel belangrijk voor het behoud van sterke beenderen. Daarnaast is ze van essentieel belang voor het immuunsysteem en vele andere stofwisselingsprocessen. Vitamine D is nauwelijks in de voeding aanwezig. Zelfs de striktste voeding met levensmiddelen die het rijkst aan vitamine D zijn kan de mens niet genoeg in zijn behoefte voorzien.

De mens kan theoretisch voldoende vitamine D in de huid aanmaken – wanneer men vaak in zon komt en zijn huid aan de zon blootstelt. Tijdens de zomer voldoet dagelijks 30 minuten in de middagzon, met blote armen en benen. Wie echter een zonnebrandcrème aangebracht heeft, om zich tegen huidkanker te beschermen, ontneemt de huid voor 95% van de mogelijkheid om vitamine D te produceren.

Tijdens de winter en wanneer de zon laag aan de hemel staat, komt nauwelijks nog UV-licht door de atmosfeer. In combinatie met lange bovenkleding is het bijna onmogelijk om voldoende vitamine D te produceren. Bijgevolg zijn de resultaten van verschillende onafhankelijke onderzoeken over het algemeen tekort aan vitamine D niet verbazingwekkend: tussen de 60% à 90% van de bevolking vertoont een aanzienlijk gebrek aan vitamine D in het bloed, en heeft een uitgesproken tekort aan vitamine D.

De dagelijkse dosering die de Duitse Vennootschap voor Voeding aanbeveelt is 10µg, vanaf het vijftigste levensjaar wordt dat 20µg vitamine D3.

Vitamine K

Vitamine K is voor het skelet een essentiële vitamine die in vet oplosbaar is. Het stuurt de osteocalcine die verantwoordelijk is voor de aanmaak en afbraak van de botten.12 Vitamine K is een zeer veilige vitamine, waarvan ook bij doseringen hoger dan 4.000 µg per dag geen toxisch effect kan worden vastgesteld. 75 µg vitamine K is de minimale aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH).

Calcium

Calcium is behalve magnesium een heel belangrijke minerale stof die de beenderstructuur vormt en de stevigheid ervan bepaalt. Een voortdurend gebrek aan calcium is samen met een gebrek aan vitamine D de belangrijkste oorzaak van osteoporose.

Het is wel de vraag of de inname van extra calcium tot sterkere botten leidt blijkt uit een onderzoek van 59 studies dat in 2015 werd gepubliceerd.13 Melk en zuivelproducten, zoals kaas en kwark, zijn goede bronnen voor calcium en moeten daarom deel uitmaken van de normale voeding.

Hier verder lezen!
De gewrichten kunnen door de juiste voeding beïnvloed worden. Deze producten zijn bekend in heel Europa en aanbevelenswaardig.
Hier verder lezen!

Daarom is beweging zo belangrijk om artrose en osteoporose te verhinderen

Beweging bij artrose en osteoporose

Voldoende beweging is belangrijk voor de gewrichten: spieren, banden, pezen, gewrichten en beenderen worden geactiveerd, getraind en versterkt: “Rust roest!” is een heel bekend spreekwoord. Toch nemen we tegenwoordig de auto, bus of taxi voor zelfs de kortste afstanden. Of we nemen de lift naar de derde verdieping in plaats van de trap.

Door een gebrek aan training gaan onze spieren steeds verder achteruit. Ze kunnen de gewrichten niet meer voldoende ondersteuning bieden en worden de beenderen en gewrichten overmatig belast.

Het kraakbeen in de gewrichten verkrijgt z’n voedingsstoffen via de vloeistof in de gewrichten, niet door de bloedvaten. Omdat de kraakbeenstructuur zich weer van binnenuit zou kunnen vernieuwen, is het nodig om de voedingsstoffen die in de gewrichtsvloeistof aanwezig zijn, in te masseren in het gewricht. Dat is mogelijk door regelmatig te beweging.

Ook de beenderen lijden onder te weinig beweging: een belasting van de botstructuur stimuleert de osteoblasten om botmassa op te bouwen. Daartoe volstaan al lichte inspanningen zoals joggen, snel wandelen of spieroefeningen met lichte gewichten.

Veel beweging is daarom van essentieel belang voor preventie en therapie, zowel bij gewrichtsklachten als bij zwakke beenderen.

Verwijzingen uit de literatuur:

  1. Nimni ME, Han B, Cordoba F.; “Are we getting enough sulfur in our diet?” Nutr Metab (Lond). 2007;4:24.
  2. Young VR: Protein and amino acid metabolism with reference to aging and the elderly.” Prog Clin Biol Res 1990, 326:279-300
  3. Ammann, P., Laib, A., Bonjour, J.-P., Meyer, J. M., Rüegsegger, P. & Rizzoli, R. (2002); “Dietary essential aminoacid supplements increase the bone strength by influencing bone mass & bone microarchitecture in an isocaloric low-protein diet”, Journal of Bone and Mineral Research, Volume 17, issue 7, (pp.1264-1272)
  4. Sukenik S, Buskila D, Neumann L, Kleiner-Baumgarten A, Zimlichman S, Horowitz J: “Sulphur bath and mud pack treatment for rheumatoid arthritis at the Dead Sea area.” Ann Rheum Dis 1990, 49:99-102.
  5. Grimble RF: The effects of sulfur amino acid intake on immune function in humans. J Nutr 2006, 136:1660S-1665S
  6. Lands LC, Grey VL, Smountas AA: “Effect of supplementation with a cysteine donor on muscular performance.” J Appl Physiol 1999, 87:1381-1385.
  7. Baines M et al.: The Association between cysteine, bone turnover, an low bone mass; Calcif Tissu Int. (2007)
  8. Brien S, Prescott P, Bashir N et al. Systematic review of the nutritional supplements dimethyl sulfoxide (DMSO) and methylsulfonylmethane (MSM) in the treatment of osteoarthritis. Osteoarthritis Cartilage. 2008;16(11):1277-88
  9. Magnuson BA, Appleton J, Ames GB. Pharmacokinetics and distribution of 35S methylsulfonylmethane following oral administration to rats. J Agric Food Chem. 2007;55(3):1033-8
  10. Magnuson BA, Appleton J, Ryan B et al. Oral developmental toxicity study of me thylsulfonylmethane in rats. Food Chem Toxicol. 2007;45(6):977-84
  11.  Grünwald J et al, “Effect of Glucosamine sulfat with or without omega-3 fatty acids in patients with osteoarthritis”, Advances in Therapy, Vol. 26 (2009), Issue 9, Seite 858-871 – See more at: http://vitamine-ratgeber.com/glucosamin-und-omega-3-fettsauren-zusammen-optimal-gegen-arthrose/
  12. Booth SL et al.; “Vitamin K intake and bone mineral density in women and men”; Am J clin Nutr 2003;77, 512.
  13. Bolland / Reid / Tai; “Calcium intake and bone mineral density: systematic review and meta-analysis”; 2015; BMJ 2015;351:h4183; http://www.bmj.com/content/351/bmj.h4183
Share and help your friends!Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterEmail this to someoneShare on Tumblr