Ongeveer 15% van alle koppels zijn ongewenst kinderloos. Bij ongeveer 60% van deze stellen ligt de oorzaak van de verminderde vruchtbaarheid bij de man. Volgens een schrikwekkende en langdurige tendens blijft de kwaliteit van het mannelijke sperma dalen. 1 Een typische 30-jarige man produceert tegenwoordig gemiddeld minder dan half zoveel vruchtbare zaadcellen, in vergelijking met 50 jaar geleden. De meeste onderzoekers beschouwen dit als een teken van een algemeen ongezonde voeding. Sinclair, Stephen; “Male Infertility: Nutritional and Environmental Considerations”; Altern Med Rev 2000;5(1):28-38.]

Onlangs, in 2012 heeft een Frans langdurig onderzoek aangetoond, dat de gemiddelde spermakwaliteit (aantal, dichtheid, beweeglijkheid) bij mannen op 17 jaar tijd met 33% gedaald is. Dat onderzoek heeft de spermiogrammen van meer dan 5.000 mannen uit verschillende ziekenhuizen nagekeken en is daarom heel betrouwbaar. Schattingen gaan ervan uit dat wereldwijd ongeveer 40% van de mannen een slecht spermiogram heeft en daarom verminderd vruchtbaar is.

Oorzaken van verminderde vruchtbaarheid

De oorzaken zijn weliswaar nog niet precies bepaald, maar wetenschappers zijn het in grote mate met elkaar eens dat een combinatie van toenemende milieuvervuiling en een slechte voedingskwaliteit de hoofdoorzaak zijn.

Tijdens de laatste 25 jaar werden er door onafhankelijke universiteiten meer dan 200 onderzoeken op mensen uitgevoerd. Daarbij bleek dat verschillende aminozuren, vitaminen en sporenelementen bijzonder belangrijk zijn voor een goede spermakwaliteit.

Deze micro-voedingsstoffen, dus vitaminen, aminozuren en sporenelementen, maar ook plantenextracten, zijn als voedingssupplement toegelaten. Dankzij hun veiligheid en verdraagbaarheid is er hiervoor ook geen doktersvoorschrift nodig.

Toch hebben de aminozuren en vitaminen een grote werkingskracht, zoals ook blijkt uit een analyse van 17 geselecteerde klinische studies. Bij 82% van de onderzoeken ging de spermakwaliteit erop vooruit, bij 60% van de studies verbeterden de zwangerschapscijfers aanzienlijk.2

Norm-spermiogram volgens de WHO

Een normaal spermiogram heeft volgens de definitie van de WHO de volgende eigenschappen3

Indicator (in Dutch)Benchmark value (WHO 2010)Benchmark value (WHO 1999)
Ejaculate Volumeabove 1.5 mlabove 2.0 ml
Sperm Count (million / ml)above 15above 20
Total Spermabove 39 millionabove 40 million
pH Valueabove 7.2above 7.2
% Normal Forms (Morphology)more than 4% normal formsmore than 14% normal forms
Progressive Movement (Motility)more than 32% progressivemore than 50% progressive
Total Motilitymore than 40%more than 50%
Vitality in %more than 50%more than 50%
AntibodiesLess than 50% with antibodiesLess than 50% with antibodies
While Blood Cells (million / ml)below 1below 1

Zoals men ziet, heeft de WHO in 2010, vergeleken met de standaard van 1999, haar criteria op verschillende punten versoepeld. Mannen die volgens de oudere WHO-definitie nog verminderd vruchtbaar waren, worden volgens de huidige definitie als vruchtbaar beschouwd. Veel artsen raden ook in dit grensbereik aan om de ontwikkeling van zaadcellen bewust te ondersteunen door voeding en gedrag. Ook indien koppels na een langere kinderloosheid kiezen voor inseminatie of in-vitrofertilisatie (IVF), raadt men geregeld combinaties van aminozuren en vitaminen aan om de kans op een bevruchting te vergroten.

Spermiogram verbeteren

Aminozuren voor de ontwikkeling van zaadcellen

Aminozuren spelen een centrale rol in de vorming van sperma bij de man:

  • L-arginine is een belangrijke bouwsteen van spermine,
  • L-carnitine is belangrijk om energie op te wekken,
  • L-cysteïne en glutathione beschermen de cellen binnenin tegen oxidatieve stress.

L-arginine: bouwsteen van spermine en spermidine

Spermiogram en vruchtbaarheid De belangrijkste bestanddelen van het mannelijk ejaculaat, spermine en spermidine bestaan voor een groot deel uit L-arginine. Daarom werd er bij enkel verminderd vruchtbare mannen al relatief vroeg onderzocht of de inname van extra L-arginine een invloed op de spermakwaliteit zou kunnen hebben.

En inderdaad: Bij een onderzoek kon driekwart van alle mannen met te weinig beweeglijke zaadcellen hun spermiogram aanzienlijk verbeteren door dagelijks 4.000 mg L-arginine in te nemen.4 In een daaropvolgende Italiaanse studie werd er L-arginine toegediend aan mannen met een normale spermadichtheid (meer dan 20 miljoen zaadcellen per ml), maar met een kleinere beweeglijkheid van de zaadcellen. Dit was een zeer hoge hoeveelheid van 8.000 mg per dag. Ook hier werden de zaadcellen veel beweeglijker. 5

L-carnitine: noodzakelijk om energie voor de cellen te genereren

spermiogram verbeteren door arginineZaadcellen bevatten van alle cellen in het lichaam het meest carnitine, met ongeveer 2.000 zoveel L-carnitine als in het bloed.

L-carnitine transporteert vetzuren tot in de kern van de cel, waar ze nodig zijn om energie op te wekken voor de cellen. Het proces van energiewinning is bijzonder belangrijk voor zaadcellen: ze halen een groot deel van hun energie uit vetzuren. De mannelijke zaadcellen moeten immers, in verhouding tot hun grootte, een zeer lange weg afleggen naar de eicel.

Ook bij een normaal vruchtbare man is slechts de helft van de zaadcellen voldoende beweeglijk. Wanneer het aantal normaal beweeglijke zaadcellen in het ejaculaat echter lager is dan de ondergrens (volgens de WHO: minstens 32% beweeglijk voorwaarts, zie hierboven) dan spreekt men van “astenozoöspermie“.

Door de inname van L-carnitine konden onderzoekers een duidelijk verbeterde beweeglijkheid van de beschikbare zaadcellen vaststellen bij mannen met astenozoöspermie. In een studie, waarbij dagelijks 3.000 mg L-carnitine ingenomen werd, kon het aantal beweeglijke zaadcellen met 75% verbeterd worden (een stijging van 10,8 naar 18%).6 In een Italiaans onderzoek werd volgens de hoogste klinische normen aangetoond, dat de beweeglijkheid van sperma door de inname van L-carnitine gedurende zes maanden er duidelijk op vooruitgaat.7 Die resultaten werden in een verdere studie bevestigd.8

L-cysteïne en glutathione

Glutathione is een tripeptide, dus de verbinding van drie aminozuren. Het is een van de beste radicaalvangers en beschermt gevoelige cellen tegen oxidatieve stress. De beschikbaarheid van het aminozuur cysteïne is bijzonder belangrijk voor de lichaamseigen productie van glutathione. Meerdere onderzoeken hebben aangetoond dat een goede beschikbaarheid van glutathione in het bloed samenhangt met een betere vruchtbaarheid.

Cysteïne wordt bij voorkeur ingenomen onder de vorm van het stabiele N-acetyl-cysteïne (NAC) om de glutathionespiegel te verbeteren.

Plantenstof pijnboomschorsextract

Pijnboomschorsextract en vruchtbaarheid Pijnboomschorsextract bevat een hoog aandeel proanthocyanidinen. Deze hebben een ontstekingsremmende en bacteriële werking en beschermen ook de bloedvaten. Zo worden ook de gevoelige zaadcellen beschermd.

In meerdere studies kon door de inname van L-arginine in combinatie met pijnboomschorsextract het aantal en de hoeveelheid zaadcellen duidelijk verhoogd worden.9

Voor vele koppels resulteert dit in een aangename bijwerking: het kan, door de betere doorbloeding, een potentieverhogend effect bij de man veroorzaken. Dit werd bij de combinatie van pijnboomschorsextract en L-arginine meermaals waargenomen.

Vitaminen en sporenelementen voor een betere vruchtbaarheid

Vitaminen en sporenelementen zijn allebei even belangrijk voor de vorming en de bescherming van vruchtbare zaadcellen. Ten eerste helpen ze bij de aanmaak, ten tweede beschermen ze tegen oxidatieve stress (“vrije radicalen”).

Vitamine C

Vitamine C (ascorbinezuur) is de belangrijkste wateroplosbare vitamine met een anti-oxidatieve werking. De hoeveelheid vitamine C in de zaadvloeistof hangt rechtstreeks samen met de hoeveelheid in de voeding. Een laag gehalte vitamine C gaat gepaard met een verminderde vruchtbaarheid en een groter aantal beschadigde zaadcellen.10 Verschillende onderzoeken hebben aaangetoond dat men door de inname van nog maar 200 mg vitamine C per dag een aanzienlijke verbetering van het aantal zaadcellen kan bereiken.11 De inname van nog grotere hoeveelheden (1.000 mg tot 2.000 mg) leiden tot nog lichtjes betere resultaten.

Gebrek aan vitamine C: Bijzonder verbazingwekkend is dat, ondanks een goede beschikbaarheid van vers fruit en verse groenten, en ondanks het feit dat sommige mensen voedingssupplementen innemen, ongeveer een derde van de mensen niet eens de aanbevolen minimale hoeveelheid vitamine C (minstens 80 mg per dag) inneemt. Dit algemene gebrek werd vastgesteld bij een onderzoek door de regering en het ministerie voor landbouw en consumentenbescherming.12

Vitamine E

Vitamine E is het belangrijkste vetoplosbare anti-oxidant en beschermt vetten tegen oxidatieve stress. Daarom wordt bij de productie van levensmiddelen telkens een kleine hoeveelheid vitamine E toegevoegd aan hoogwaardige oliën met omega-3-vetzuren. Door de inname van hoge dosissen vitamine E in combinatie met selenium en andere anti-oxidanten konden bij meerdere studies het aantal en aandeel beweeglijke zaadcellen, alsook de hoeveelheid sperma verbeterd worden.13 In een onderzoek geraakten 32% van de koppels, die vitamine E en selenium genomen hadden, in verwachting. In de controlegroep, die een placebo gekregen hadden, was dat slechts 3% van de koppels.

Vitamine D

Vitamine D (ook vaak zonnevitamine genoemd, omdat het lichaam deze stof bij UV-licht zelf kan aanmaken) staat in grote delen van de westerse wereld op nummer 1 van vitaminetekorten. De oorzaak van het gebrek aan vitamine D: de huid wordt nauwelijks aan de open lucht blootgesteld. En wanneer men ‘s middags al eens buitenkomt in het zonlicht, dan wordt de huid met zonnebrandcrème beschermd. Zelfs cosmetica zoals een aftershave-balsem bevatten vaak een UV-beschermingsfactor. Dat is goed om het risico op huidkanker en rimpelvorming te verminderen, maar daardoor kan de huid wel de broodnodige vitamine D niet meer aanmaken.

Gebrek aan vitamine: 85% getroffen

Ongeveer 80% à 90% van bevolking heeft een te lage vitamine D-spiegel. Door gezonde voeding kan men dit niet compenseren, aangezien levensmiddelen slechts heel weinig vitamine D bevatten. Enkel zonnestralen vormen in de zomer tussen 10 en 16 uur voldoende vitamine D in de huid.

Behalve een verzwakt immuunsysteem, vermoeidheid en calcium-stofwisselingsstoornissen (op lange termijn leidt dat tot osteoporose), houdt ook een verminderde vruchtbaarheid van mannen nauw verband met een gebrek aan vitamine D.14 Er bestaan vermoedens dat behalve de spermavorming ook het bevruchtingsproces verstoord wordt door een gebrek aan vitamine D.

Foliumzuur

Ongeveer 80% van de bevolking neemt te weinig foliumzuur op (de zogenaamde vitamine B9). Foliumzuur is belangrijk voor de celdeling en de energievoorziening van de cellen. Het is vele mensen bekend dat het risico op misvorming van de foetus (neuraalbuisdefecten) viermaal zo groot is door een tekort aan foliumzuur bij vrouwen tijdens de eerste zwangerschapsweken.

Bij mannen is er een link tussen een laag foliumzuurgehalte in het bloed en meer beschadigd DNA (het erfgoed) in de zaadcellen.15 De inname van foliumzuur heeft in meerdere onderzoeken tot een betere beweeglijkheid van de zaadcellen geleid.16

Selenium

Selenium is een essentieel anti-oxidatief werkend sporenelement. Aangezien de Europse akkerlanden arm zijn aan selenium, is ook de voeding in Europa eerder arm aan selenium. Alcohol, nicotine en geneesmiddelen binden selenium en leiden zo tot een grotere behoefte.

Verschillende studies hebben de invloed van selenium op de vruchtbaarheid van mannen onderzocht. De beweeglijkheid en het uitzicht van sperma verbeterde door de inname van maximaal 200 µg selenium per dag gedurende minstens drie maanden.17

Zink

Kinderwens en aminozurenZink is een sporenelement dat een bijdrage levert voor de vorming van meer dan 200 enzymen. Ook voor de mannelijke vruchtbaarheid is zink essentieel. Deze stof speelt eveneens een rol bij de productie van het mannelijk hormoon testosteron.

Bij verschillende onderzoeken konden duidelijk positieve effecten van zink op de spermatogonese vastgesteld worden. Aan mannen die slechts 8 miljoen zaadcellen per ml en tezelfdertijd een lager testosterongehalte hadden, werd per dag 24mg zink toegediend. Men spreekt pas vanaf 20 miljoen zaadcellen per ml over een normaal ejaculaat.

Na drie maanden steeg het aantal zaadcellen naar 20 miljoen per ml. Ze bereikten daarmee, volgens de actuele definitie van de WHO, weer een normale spermadichtheid.

Daarnaast steeg de testosteronspiegel duidelijk, en zo ook de essentiële zin in seks. Bijgevolg werden er negen zwangerschappen vastgesteld. 18

Welk aminozuur is het best geschikt? Combineer er enkele!

In vele vroegere studies focuste men zich op een zeer hoge dosering van afzonderlijke micro-voedingsstoffen. Zulke hoge doseringen zijn echter in veel landen alleen als geneesmiddel toegelaten. De beste resultaten kon men volgens meerdere recente onderzoeken bereiken met een beter verdraagbare combinatie van de belangrijkste componenten in een matig hoge dosering. Dat klinkt ook zinnig, want een ketting is immers net zo sterk als haar zwakste schakel.

L-arginine, L-carnitine, glutathione, vitamine E, vitamine C, foliumzuur, Q10, selenium en zink hebben elk afzonderlijk, maar vooral als combinatie zeer goede effecten kunnen bereiken. Dit werd bevestigd door drie studies. Bij 25% van de mannen die aan het eerste onderzoek deelgenomen hadden, was hun spermiogram weer normaal na een kuur van drie maanden.19

Bij een tweede studie werd de combinatie vergeleken met een placebo (middel zonder geneeskrachtige werking). Resultaat: duidelijke stijging van de dichtheid en beweeglijkheid van het sperma. Er ontstonden 34 zwangerschappen in de groep die het combinatiemiddel ingenomen had, versus slechts 11 zwangerschappen bij de koppels, die het werkingsloze placebo gekregen hadden.20

Ook een Braziliaanse studie heeft voor een gelijkaardige combinatie van vitaminen, aminozuren en sporenelementen aangetoond dat het spermiogram zo bijzonder efficiënt kan worden verbeterd.21

Combinatie voor betere zaadcellen

Hier: aanbevolen producten

0%
Stijging van de beweeglijkheid
0%
Stijging van de dichtheid van de zaadcellen
0%
Stijging van het ejaculaatvolume
0%
Normaal spermiogram (voorheen: 0%)

Minstens drie maanden nodig om het spermiogram te verbeteren

De ontwikkeling van het mannelijk sperma vindt plaats in de zaadleiders. Er worden ongeveer duizend zaadcellen per seconde aangemaakt, en tot 4 miljoen per uur. Een ml zaadvloeistof bevat 20 à 64 miljoen zaadcellen. Bij minder dan 20 miljoen zaadcellen spreekt men van oligospermie: de man is verminderd vruchtbaar.

Voor de zaadcellen volledig rijp zijn, hebben ze ongeveer twee tot drie maanden nodig. Zo lang moeten de gevoelige cellen ook optimaal gevoed en beschermd worden tegen oxidatieve stress. Studies die de effecten van aminozuren en vitaminen onderzochten, werden daarom altijd gedurende minstens drie tot negen maanden gevoerd.

0Tage
Rijpingsduur van het mannelijk sperma

Vitaminen- en aminozurenkuur zonder bijwerkingen

Wie actief stappen wil ondernemen om zijn kansen op een zwangerschap van zijn partner te vergroten, volgt deze kuur van micro-voedingsstoffen best ten minste drie maanden.

Aangezien het bij aminozuren, vitaminen en sporenelementen om puur natuurlijke, speciale voedingsbestanddelen gaat, hoeft men niet voor nevenwerkingen te vrezen. Integendeel: het gaat bij aminozuren, vitaminen en sporenelementen om micro-voedingsstoffen, die ook verder nut hebben voor de gezondheid. Ze kunnen bijv. het immuunsysteem stabiliseren, en een positieve uitwerking hebben op de doorbloeding of huidvernieuwing.

Er bestaat daarom ook geen medische reden, om deze kuur van aminozuren en vitaminen niet langer dan een half jaar of een jaar te volgen.

Hier verder lezen!

Welke producten bevorderen de ontwikkeling van sperma?

Grote verschillen qua prijs, dosering en samenstelling, vergelijk de producten hier!
Hier verder lezen!

Verdere tips voor de vorming van gezond sperma

Gezond eten met aminozuren! Verschillende levenswijzen kunnen ook tot de gezonde ontwikkeling van het mannelijk sperma bijdragen:

  1. Roken en alcohol vermijden: beide factoren schaden zaadcellen en hangen samen met een beperkte vruchtbaarheid en een kleinere kans op een zwangerschap.
  2. Medicatie vermijden: bepaalde geneesmiddelen worden ervan verdacht de vruchtbaarheid te verlagen.
  3. Hitte vermijden: de vorming van sperma in de testikels is gevoelig voor warmte. Men vermijdt daarom best verwarmde zetels in de auto of krappe broeken.
  4. Afvallen: Mannen met een normaal gewicht (dus met een BMI (Body Mass Index) van 20 tot 25) hebben duidelijk meer en gezondere zaadcellen dan mannen die te kampen hebben met overgewicht. Beperk zoveel mogelijk ongezond eten, zonder af te zien van de nodige vitaminen en sporenelementen. Beoefen ook meer sport, het best in de buitenlucht, want dat is goed voor het humeur en het gehalte vitamine D.
  5. Fruit, groente, rauwkost: eet zoveel mogelijk fruit, groente en rauwkost. Was het fruit en de groenten grondig en geef de voorkeur aan bioproducten: die bevatten duidelijk minder schadelijke stoffen.

Verwijzingen uit de literatuur:

  1. Sween S.H., Elkin E.P., Fenster L. The question of declining sperm density revisited: An analysis of 101 studies published 1934-1996; Environmental Health Perspectives 2000; 108 (10).
  2. Ross, C., et al.; “A systematic review of the effect of oral antioxidants on male infertility”; Reproductive BioMedicine Online; Volume 20, Issue 6, Pages 711“723, June 2010; http://dx.doi.org/10.1016/j.rbmo.2010.03.008
  3. World Health Organization. Laboratory manual for the examination of human semen and sperm–cervical mucus interaction, WHO 5th ed. WHO Juni 2010.
  4. Schachter A, Goldman JA, Zukerman Z.; “Treatment of oligospermia with the amino acid arginine.” J Urol 1973;110:311-313.
  5. Scibona M, Meschini P, Capparelli S, et al. “L-arginine and male infertility.” Minerva Urol Nefrol 1994;46:251-253.
  6. Costa M, Canale D, Filicori M, et al. Lcarnitine in idiopathic astheno-zoospermia: a multicenter study. Italian Study Group on Carnitine and Male Infertility. Andrologia 1994;26:155-159.
  7. Lenzi, Lombardo, Sgro, et al.: Use of carnitine therapy in selected cases of male factor infertility: a double-blind crossover trial. Fertil Steril 2003. 79:292-300
  8. Balercia, Regoli, Armeni, Koverech, Mantero, Boscaro: Placebo-controlled double-blind randomized trial on the use of L-carnitine, L-acetylcarnitine, or combined L-carnitine and L-acetylcarnitine in men with idiopathic asthenozoospermia. Fertility an Sterility 2005. Vol. 84, issue 3:662-71
  9. Roseff SJ.; “Improvement in sperm quality and function with French maritime pine tree bark extract.”; J Reprod Med. 2002 Oct;47(10):821-4.
  10. Dabrowski K, Ciereszko A. Ascorbic acid protects against male infertility in a teleost fish. Experientia 1996;52:97-100.
  11. Fraga CG, Motchnik PA, Shigenaga MK, et al.; “Ascorbic acid protects against endogenous oxidative DNA damage in human sperm.” Proc Natl Acad Sci U S A 1991;88:11003-11006 // ebenso: Dawson EB, Harris WA, Rankin WE, et al.; “Effect of ascorbic acid on male fertility.” Ann NY Acad Sci 1987;498:312-323
  12. Nationale Voedingsstudie 2008, Resultaten Deel 2, Bijlage “vitamine C”
  13. Moslemi MK1, Tavanbakhsh S.; “Selenium-vitamin E supplementation in infertile men: effects on semen parameters and pregnancy rate.”; Int J Gen Med. 2011 Jan 23;4:99-104. doi: 10.2147/IJGM.S16275. Ook bij Keskes-Ammar L, Feki-Chakroun N, Rebai T, Sahnoun Z, Ghozzi H, Hammami S, Zghal K, Fki H, Damak J, Bahloul A.; “Sperm oxidative stress and the effect of an oral vitamin E and selenium supplement on semen quality in infertile men.”; Arch Androl. 2003 Mar-Apr;49(2):83-94.
  14. Hammoud AO1, Meikle AW, Peterson CM, Stanford J, Gibson M, Carrell DT.; “Association of 25-hydroxy-vitamin D levels with semen and hormonal parameters.”Asian J Androl. 2012 Nov;14(6):855-9. doi: 10.1038/aja.2012.77. Epub 2012 Oct 8.; http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23042450
  15. Boxmeer JC1, Smit M, Utomo E, Romijn JC, Eijkemans MJ, Lindemans J, Laven JS, Macklon NS, Steegers EA, Steegers-Theunissen RP.; “Low folate in seminal plasma is associated with increased sperm DNA damage.”;Fertil Steril. 2009 Aug;92(2):548-56. doi: 10.1016/j.fertnstert.2008.06.010. Epub 2008 Aug 22.
  16. Wong WY1, Merkus HM, Thomas CM, Menkveld R, Zielhuis GA, Steegers-Theunissen RP.; “Effects of folic acid and zinc sulfate on male factor subfertility: a double-blind, randomized, placebo-controlled trial.”; Fertil Steril. 2002 Mar;77(3):491-8
  17. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21117931 ,http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12623744 en ook http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8862739
  18. Netter A, Hartoma R, Nahoul K. Effect of zinc administration on plasma testosterone, dihydrotestosterone, and sperm count. Arch Androl 1981;7:69-73.
  19. Imhof, M., et al.;”The use of the nutraceutical PROfertil ®. a therapy of the male factor”; EAU Bratislava 2010
  20. Imhof, M., et al.; “Improvement of sperm quality after micronutrient supplementation”; Europ. Urolog. Review Vol. 6 Issue 6
  21. Ajayi, R., Okhowat, J., Spitzer, D., Schechinger, B., Zech, N.; “Impact of antioxidative supplementation on semen quality according to MSOME criteria”; JBRA Assist. Reprod., V.17, n1; Jan Feb / 2013
Share and help your friends!Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterEmail this to someoneShare on Tumblr